Sidemeny+

Tjøremila på Skiveneset

Posted on 24. apr 2008 by in Jordbruk, Kulturarv

Foto: Jørgen Skivenesvågcbn

Dette er framsida på tjøremila. Opninga i muren blei brukt til å ta ut tjøra.

Midt inne i ein dal på Skiveneset ligg ei attgrodd tjøremile. Den blei brukt til å brenne tre for å lage nettopp tjøre. Tjøremila er mura opp i ein skråning og har eit hol på framsida, for å få ut tjøra.

Plassering i kart

Kven var Rasmus Gunnarson ?

I Skivenesvågen budde det rundt 1860 ein mann som heitte Rasmus Gunnarson. Han var tjørebrennar på heiltid. Han budde i ei lita hytte på søraust sida av Skivenesvågen, i lag med kona og dei to borna dei hadde.

Husmannsplass

Rasmus var husmann; det vil seie at han ikkje eigde plassen han budde på, han berre budde der mot å hjelpe til på garden til eigarane, Karl Ivarson og Anna Johannesdotter. Eller kanskje han heldt dei med tjøre i staden for? På denne tida var det eigentleg ikkje lov å leige ut til husmenn, men det blei gjort likevel.

Ved tjøremila

Tjøremila på Skiveneset er mura opp i ei skråning, og er ca 5-6 meter i diameter. Holet på framsida er firkanta og ca 80-90cm stort. Mila er i dag attgrodd, og det står i tillegg eit tre oppi ho.

Langt til skogs

Tjøremila ligg langt inne i skogen, langt frå der huset til Rasmus stod, men ei forklaring på dette kan vere at før i tida var det ikkje skog ute med sjøen slik som no. Det kan jo og hende at røyken gjorde til at dei ikkje ville ha mila nær husa.

Produksjon

Tjøre blei vanlegvis laga av flis frå furustubbar og røter, som blei kalla tyri.
Tyriflisene blei stabla tett i tett i ei skålforma plattform, lagvis oppover i halvkuleform. Dette var viktig å gjere nøyaktig, elles ville det bli luft mellom veden, som igjen gav mindre kontroll og mindre tjøre.
Etter dette blei kanskje tjøremila tetta igjen med for eksempel torv, før det blei sett fyr i hol som seinare blei tetta. Det var viktig å få tetta skikkeleg igjen, for elles ville veden brunne opp, og tjøra fordampa. Det var også viktig at undersida av mila var tett. Også dette fordi det ikkje skulle komme luft inn og tjøra fordampe.

CC BY-NC 4.0 Tjøremila på Skiveneset av Jørgen Skivenesvåg er lisensiert under ein Creative Commons Namngjeving-Ikkje-kommersiell 4.0 internasjonal lisens.

Forfattar: Jørgen Skivenesvåg, 2008
Klassetrinn: 8. klasse
Kjelder: Riksantikvaren Hyllestad Bygdebok, utgitt 1990 Borgny Skivenesvåg
Kommune: Skivenesvåg